Verschil eerste, tweede en derde rijexamen: wat verandert er?

Sta je op het punt om je rijbewijs te halen? Of ben je je rijbewijs net kwijt en moet je opnieuw beginnen?

Dan is het goed om te weten dat de regels flink op de schop gaan.

De afgelopen jaren was het examen best wel een beetje ouderwets, maar daar komt nu verandering in. Het CBR pakt het helemaal anders aan. Niet alleen de theorie verandert, maar ook hoe je praktijkexamen wordt gedaan en wat er van jou als bestuurder wordt verwacht.

In dit artikel leggen we precies uit wat er anders wordt bij je eerste, tweede en derde rijexamen. Zodat je straks precies weet wat je te wachten staat.

Waarom verandert er eigenlijk zoveel?

De wereld verandert, en het verkeer verandert mee. Er zijn meer scooters, meer fietsers en steeds vaker auto’s met slimme hulpsystemen.

Het CBR (Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen) wil dat het examen beter aansluit bij de dagelijkse praktijk. Het doel is simpel: veiligere bestuurders die niet alleen de regels kennen, maar ze ook echt snappen en toepassen. De oude examens waren soms teveel een kwestie van stampen en minderen. De nieuwe manier is meer een test van je rijgedrag.

De theorie op de schop: vanaf 7 april 2025

Vanaf 7 april 2025 verandert het theorie-examen voor de auto (rijbewijs B) ingrijpend. Weg met de drie losse onderdelen: kennis, inzicht en gevaarherkenning.

Vanaf nu is het één doorlopend examen. Je hoeft niet meer apart te laten zien dat je gevaar herkent. Dat zit nu verweven in de rest van de vragen.

Een examen in plaats van drie

Je krijgt geen losse fototoetsen meer, maar je krijgt korte animaties of filmpjes te zien van verkeerssituaties.

Je moet dan aangeven wat je doet: remmen, inhalen of gewoon doorrijden? Dit maakt het examen realistischer. Je bent niet meer alleen feiten aan het opnoemen, je moet laten zien dat je verkeersinzicht hebt. Je krijgt voortaan 50 vragen in plaats van 65.

Minder vragen, maar wel moeilijker?

Dat klinkt als minder werk, maar let op: de vragen zijn meer toegespitst op de praktijk. Je hebt 30 minuten de tijd.

De moeilijkheidsgraad blijft hetzelfde volgens het CBR, maar omdat je situaties moet beoordelen in plaats van alleen feiten te herkennen, vraagt het wel meer concentratie. De manier van tellen verandert ook. Omdat er minder vragen zijn, verandert ook het aantal benodigde goede antwoorden.

De nieuwe cijfers: wat is een voldoende?

Om te slagen voor je theorie, moet je straks minimaal 44 van de 50 vragen goed hebben.

Ter vergelijking: nu was een score van 36 uit 65 voldoende. De lat ligt dus iets hoger qua aantal goede antwoorden, maar omdat de vragen anders zijn, is het vooral een kwestie van begrijpen in plaats van stampen. De kosten voor het examen blijven vooralsnog rond de €30.

Integratie van gevaarherkenning

Het speciale onderdeel ‘gevaarherkenning’ verdwijnt als los onderdeel. Dit zit nu verwerkt in de algemene vragen.

Je ziet een situatie en je moet niet alleen aangeven wat de regel is, maar ook of het gevaarlijk is en hoe je dat oplost. Dit maakt het examen vloeiender en minder gefragmenteerd.

Het praktijkexamen: vanaf 2026

Naast de theorie verandert er vanaf 1 januari 2026 ook het nodige aan de rijopleiding en het praktijkexamen. Dit is een grotere verandering die niet alleen het examen zelf raakt, maar ook hoe je leert rijden.

De rijopleiding wordt een traject

Voortaan werkt de rijopleiding met vier fases. Dit is bedoeld om je beter voor te bereiden en te zorgen dat je niet te snel het examen in duikt zonder dat je er klaar voor bent. De fases zijn: Je moet elke fase afronden voordat je door kunt naar de volgende.

Een groot verschil is de invoering van ‘mandatory driving phases’. Dit betekent dat je verplicht een aantal uren moet rijden in specifieke situaties voordat je mag afrijden.

1. Basisvaardigheden: Remmen, schakelen, sturen en kijkgedrag in bekende situaties.
2. Verkeersdeelname: In en uitvoegen, voorrang geven en anticiperen in normaal verkeer.
3. Complexe situaties: Rijden in de stad, op de snelweg, in druk verkeer en bij slecht weer.
4. Flexibel rijden: Rijden in onbekende gebieden, navigeren zonder constant op de teller te kijken en zelfstandig plannen.

Denk aan een minimum aantal kilometers op de snelweg of in de stad. Het CBR introduceert ook een ‘skills tracking’ systeem. Dit is een digitaal overzicht van je vaardigheden.

Je instructeur vult aan wat je al kunt en wat nog aandacht nodig heeft. Dit geeft jou en je instructeur inzicht in je voortgang.

Verplichte rij-uren en skills tracking

Je ziet precies waar je goed in bent en waar je nog moet oefenen.

Dit voorkomt dat je eindeloos lessen zonder doel.

Wat betekent dit voor je examens?

Hieronder leggen we per examenfase uit wat er concreet verandert. Bij het eerste examen (na fase 1 en 2) gaat het erom dat je de auto beheerst en de basisregels kent.

De examinator let strenger op je kijkgedrag. Doordat je al in fases hebt gewerkt, weet je precies wat er van je wordt verwacht en kun je je examenverslag in het feedbackrapport goed begrijpen.

Eerste examen: de basis op orde

Je bent niet meer alleen aan het ‘rijden’, je bent aan het laten zien dat je de auto als instrument beheerst. De examinator zal minder snel genoegen nemen met een onveilige handeling, omdat de basis nu beter is uitgewerkt in de opleiding. Het tweede examen (vaak fase 3) draait om complexere situaties.

Hier verandert er veel. Je krijgt vaker te maken met onverwachte gebeurtenissen tijdens het examen. De examinator let minder op het feit of je precies 30 km/u rijdt, maar meer op of je situaties veilig inschat. Voorkom dat je zakt door een snelheidsovertreding door scherp te blijven. Doordat je skills digitaal worden bijgehouden, weet de examinator ook wat je al geoefend hebt.

Tweede examen: verkeersinzicht en anticiperen

Dit maakt het examen eerlijker: je wordt getest op wat je hebt geleerd, niet op toeval.

Moet je voor de derde keer op examen? Dan gaat het vaak om de finetuning.

Derde examen: de laatste fase en flexibiliteit

In de nieuwe situatie is het derde examen (fase 4) gericht op flexibiliteit en zelfstandigheid. Je moet laten zien dat je in onbekende situaties de juiste keuzes maakt. Het navigeren speelt een grotere rol.

Je krijgt minder aanwijzingen van de examinator. Het systeem van skills tracking helpt hierbij: als je bij je derde examen komt, weet je precies welke zwakke punten over zijn en of je klaar bent voor je rijbewijs.

De rol van de rijinstructeur

De rijinstructeur moet ook aan de bak. Vanaf 2026 is het verplicht om elke vijf jaar bijscholing te volgen bij een IBKI-geaccrediteerde instelling.

Dit zorgt ervoor dat instructeurs op de hoogte zijn van de nieuwste exameneisen en lesmethoden.

Ze leren hoe ze het skills tracking systeem moeten gebruiken en hoe ze de fases het beste kunnen begeleiden. Dit is goed nieuws voor jou, want een betere instructeur betekent betere lessen.

Kosten: wat gaat het doen?

Een veelgestelde vraag is: wordt het duurder? Het CBR probeert de kosten voor het examen zelf stabiel te houden (rond de €30 voor theorie, circa €120 voor praktijk), maar de totale rijopleiding kan duurder worden.

Omdat je verplicht bepaalde fases en uren moet doorlopen, ben je mogelijk langer bezig.

Als je sneller je rijbewijs wilt halen, moet je intensiever lessen, wat de prijs per uur kan opdrijven. Daarnaast moeten rijinstructeurs investeren in bijscholing, wat mogelijk wordt doorberekend in de lesuren. Het is slim om hier rekening mee te houden in je budget, zeker als je extra rijlessen na zakken nodig hebt.

Conclusie: klaar voor de toekomst?

De veranderingen bij het CBR zijn groot, maar ze zijn erop gericht om jou een betere bestuurder te maken.

Het theorie-examen wordt realistischer en minder saai, en de rijopleiding wordt gestructureerder. Of dit je examens makkelijker of moeilijker maakt, hangt af van hoe je leert. Als je houdt van stampen, wordt het theorie-examen lastiger. Als je houdt van logisch nadenken, wordt het makkelijker.

Voor het praktijkexamen zorgt de nieuwe structuur ervoor dat je beter voorbereid de weg op gaat. Houd de website van het CBR in de gaten voor de laatste updates, want de exacte invulling kan nog iets wijzigen. Succes met leren!